Search form

Στρατιωτικό Μουσείο Οχυρού Νυμφαίας

Γενική Περιγραφή

Το Οχυρό και το Στρατιωτικό Μουσείο Β΄ΠΠ «ΟΧΥΡΟΥ ΝΥΜΦΑΙΑΣ» βρίσκονται κοντά στο ομώνυμο χωριό 17 χλμ. βορείως της Κομοτηνής και είναι επισκέψιμο μετά από έγκριση του 2ου Επιτελικού Γραφείου της 29ης Μηχανοποιημένης Ταξιαρχίας Πεζικού.

Για τη μετάβαση στο χώρο, ακολουθείται η ασφαλτόστρωτη οδός Κομοτηνής – Νυμφαίας. Ο χώρος του Μουσείου διαθέτει χώρο στάθμευσης λεωφορείων και Ι.Χ. οχημάτων καθώς επίσης τουαλέτες και χώρο πώλησης αναμνηστικών ειδών. Λειτουργεί στις υπόγειες εγκαταστάσεις του οχυρού Νυμφαίας, ως αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και είναι αφιερωμένο στην εποποιία της μάχης των Οχυρών τον Απρίλιο 1941.

Αποτελεί το νεότερο Στρατιωτικό Μουσείο της «Γραμμής Μεταξά», καθώς η συλλογή των εκθεμάτων του ολοκληρώθηκε και η λειτουργία του εγκαινιάστηκε το έτος 2000, βρίσκεται δε στον ανώτερο όροφο του οχυρού. Σκοπός της έκθεσης του συγκεκριμένου Στρατιωτικού Μουσείου είναι η παρουσίαση των γεγονότων της μάχης του οχυρού, η παρουσίαση εκθεμάτων που αφορούν στη γερμανική επίθεση τον Απρίλιο του 1941 και η ενημέρωση του επισκέπτη για τις συνθήκες ζωής της αμυνόμενης φρουράς του οχυρού την περίοδο του πολέμου.

Η έκθεση εκτείνεται σε μία επισκέψιμη στοά και έναν εσωτερικό θάλαμο του πρώτου ορόφου του οχυρού. Κατά μήκος της στοάς έχουν ανακατασκευαστεί με χρήση διοραμάτων το γραφείο του διοικητή, του επιλοχία καθώς και το ιατρείο του οχυρού προσομοιάζοντας την προηγούμενη κατάσταση τους, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η αναβίωση των συνθηκών διαβίωσης των υπερασπιστών του οχυρού

Σε ένα μεγάλο θάλαμο της στοάς εκτίθεται εποπτικό υλικό και κειμήλια του οχυρού. Στην μία πλευρά του χώρου με φωτογραφική έκθεση παρουσιάζονται σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, όπως οι πρωθυπουργοί Ι. Μεταξάς και Αλ. Κορυζής, οι αντιστράτηγοι Αλ. Παπάγος και Κ. Μπακόπουλος, διάφοροι τύποι οχυρωματικών έργων καθώς και φωτογραφίες εποχής που απεικονίζουν στιγμιότυπα των εχθροπραξιών στη «Γραμμή Μεταξά». Στον ίδιο χώρο εκτίθενται αντίγραφα εφημερίδων της εποχής που αναφέρονται στη μάχη των οχυρών και στην άμυνα του οχυρού Νυμφαίας ειδικότερα, καθώς και αποσπάσματα διαταγών.

Στον απέναντι τοίχο του ίδιου θαλάμου υπάρχουν προθήκες στις οποίες εκτίθενται κειμήλια από τη μάχη του οχυρού. Στην κεντρική προθήκη εκτίθενται δείγματα ατομικού οπλισμού των αντιμαχόμενων και συγκεκριμένα πολυβόλα, πιστόλια, τυφέκια αραβίδες, αυτόματα και ξιφολόγχες. Στη βάση της προθήκης εκτίθεται 1 πολυβόλο MG42 και 1 πολυβόλο Hotohkigg. Στις υπόλοιπες προθήκες εκτίθενται στολές Γερμανών και Ελλήνων αξιωματικών και οπλιτών, που συμπεριλαμβάνουν φόρτο εκστρατείας, αντιασφυξιογόνες μάσκες, σημαίες και παράσημα. Δίπλα στις βιτρίνες ιματισμού εκτίθενται κορνίζες με σειρές ελληνικών και γερμανικών μεταλλίων.

Μέσα από εγκατεστημένο οπτικοακουστικό σύστημα ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει τη διεξαγωγή της μάχης, τις κινήσεις των επιτιθέμενων γερμανικών δυνάμεων, τις θέσεις άμυνας του ελληνικού στρατού, ενώ ταυτόχρονα ενημερώνεται για το ιστορικό πλαίσιο του ελληνογερμανικού πολέμου και της μάχης των οχυρών.

Στις υπόλοιπες καλά συντηρημένες στοές του πρώτου ορόφου του οχυρού, που είναι επισκέψιμες και δε φιλοξενούν τμήματα της έκθεσης διακρίνεται η αρχιτεκτονική των οχυρών, ο τρόπος κατασκευής και οργάνωσης των στοών και των επιφανειακών ενεργητικών σκέπαστρων του και ο τρόπος και οι συνθήκες διαβίωσης του στρατεύματος στις εγκαταστάσεις του. Παράλληλα, καθώς έχουν διατηρηθεί οι οπές από τα εχθρικά πυρά στους τοίχους των εγκαταστάσεων κατά την επιχείρηση κατάληψης του οχυρού από τις γερμανικές δυνάμεις, γίνεται έκδηλη η ατμόσφαιρα που επικρατούσε στο εσωτερικό του οχυρού κατά τη διάρκεια της διήμερης πολιορκίας του στις 6 και 7 Απριλίου του 1941. Ο δεύτερος όροφος, επίσης συντηρημένος, δεν είναι επισκέψιμος από το κοινό και είναι προσβάσιμος μόνο με ειδική άδεια από ειδικευμένους επισκέπτες και επιστήμονες που μελετούν την ιστορία του οχυρού, ενώ ο τρίτος όροφος είναι κλειστός.

Στο ηρώο του Οχυρού Νυμφαίας τελείται με επισημότητα ο κύριος εορτασμός της μάχης των οχυρών στην περιοχή της Θράκης, κάθε 6η Απριλίου ή την επόμενη Κυριακή, όταν η 6η Απριλίου είναι εργάσιμη ημέρα.

Ιστορικά Στοιχεία

Το Οχυρό, αποτελούσε το τελευταίο, προς ανατολάς, συγκρότημα των μονίμων έργων οχυρώσεως της «Γραμμής Μεταξά», η οποία με 21 παρόμοια έργα, έφρασε τους άξονες εισβολής από τη Βουλγαρία στην Ελλάδα και κατασκευάστηκε, όπως και τα υπόλοιπα οχυρά, κατά τα έτη 1936 – 1940.

Την 1η Μαρτίου 1941, η Βουλγαρία προσχώρησε στον Άξονα και αμέσως γερμανικά στρατεύματα εισήλθαν στο έδαφός της. Στο χώρο της Θράκης, οι Γερμανοί διέθεσαν το 30ο Σώμα Στρατού, με την 50η Μεραρχία στον άξονα ΝΥΜΦΑΙΑΣ – ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ και μεγάλο αριθμό αεροσκαφών. Απέναντί τους, στην περιοχή της ΝΥΜΦΑΙΑΣ, υπήρχαν 2 Λόχοι Προκαλύψεως και η δύναμη του ομωνύμου Οχυρού (14 Αξιωματικοί και 364 Οπλίτες).

Την 6η Απριλίου 1941, περί 05:00 ώρα, άρχισε η επίθεση της 50ης Γερμανικής Μεραρχίας κατά των υψωμάτων ΔΡΑΓΑΤΗΣ και ΦΡΟΥΡΟΣ, τα οποία κατέλαβαν την 08:30 ώρα και από εκεί σφυροκοπούσαν το Οχυρό. Μέχρι τη 14:00 ώρα, είχαν καταστραφεί από βλήματα πυροβολικού, 5 από τα μετωπικά πολυβολεία του. Παρά τα ολοήμερα δραστικά πυρά, οι προσπάθειες των Γερμανών, για κατάληψη του Οχυρού, αποτύγχαναν μπροστά στον ηρωισμό των υπερασπιστών του. Το ίδιο βράδυ, γερμανικά πεζοπόρα τμήματα, που κινήθηκαν από δύσβατα δρομολόγια του όρους ΠΑΠΙΚΙΟ, κατέλαβαν την ΚΟΜΟΤΗΝΗ.

Την επόμενη μέρα, οι επιθέσεις επαναλήφθηκαν, χωρίς επιτυχία για τους επιτιθέμενους. Τη 16:00 ώρα και για 15 λεπτά, γερμανικά αεροπλάνα βομβαρδίζουν σφοδρά το Οχυρό. Από τη 17:00 ώρα, το γερμανικό πυροβολικό άρχισε αυξημένα πυρά και προξένησε στο Οχυρό σημαντικές ζημιές. Η κορυφή του υψώματος 510 είχε μεταβληθεί σε ενεργό ηφαίστειο, ενώ στις πλαγιές σχηματιζόταν πυκνό προπέτασμα καπνού. Έτσι, το γερμανικό πεζικό και τα ειδικά τμήματα μηχανικού, ανεβαίνουν στην επιφάνεια του Οχυρού και τελείως ανενόχλητοι, λόγω ελλείψεως ελληνικών τμημάτων επιφανείας, επιδίδονται σε συστηματική καταστροφή των οχυρωματικών έργων με εκρηκτικές ύλες. Περί την 21:00 ώρα, κατορθώνουν, με τη χρήση φλογοβόλων, να καταλάβουν μεμονωμένο πολυβολείο και μετά από αγώνα μέσα στις υπόγειες στοές, να εισέλθουν στις εγκαταστάσεις του Οχυρού. Η αποπνικτική ατμόσφαιρα μέσα στο Οχυρό, από τις εκρηκτικές ύλες, που έριχναν οι Γερμανοί, κατέστησε αδύνατη την παραμονή σε αυτό.

Τότε, ο Διοικητής του Οχυρού Ταγματάρχης Αναγνωστός Αλέξανδρος, με τη σύμφωνη γνώμη των Διοικητών Λόχων, διέταξε, περί την 23:30 ώρα, παύση πυρός και περί τα μεσάνυκτα, παρέδωσε το ηρωικό Οχυρό. Η γιγαντομαχία της Νυμφαίας, στοίχισε στους Γερμανούς 900 νεκρούς και 1.500 τραυματίες, ενώ οι απώλειες της φρουράς του Οχυρού, ήταν 7 νεκροί και 23 τραυματίες.

Το χάραμα της νέας ημέρας, ο Ταγματάρχης Αναγνωστός Αλέξανδρος οδηγείται αιχμάλωτος, μπροστά στο Διοικητή του 30ου Γερμανικού ΣΣ, ο οποίος, αφού σηκώθηκε από τη θέση του, έλαβε στάση προσοχής, του έσφιξε το χέρι και του είπε: «Το Γερμανικό Έθνος, δι΄εμού, συγχαίρει τους υπερασπιστές του Οχυρού, οι οποίοι επεσκίασαν τη δόξα του Λεωνίδα και του Θεμιστοκλή…».Η απάντηση του Διοικητή του Οχυρού, ήταν : «Ούδεν πράξαμε, Στρατηγέ, παρά μόνον το καθήκον μας, σαν υπερασπιστές τμήματος του πατρίου εδάφους».

Εύρεση στον χάρτη

Φωτογραφικό Υλικό

Βίντεο

Στρατιωτικό Μουσείο Οχυρού Νυμφαίας

Στοιχεία Επικοινωνίας

Ώρες λειτουργίας:
Κυριακή : 09:30 – 13:30 (Είσοδος Ελεύθερη)
Λοιπές ημέρες : 09:30 – 14:30 (Είσοδος μετά από έγκριση του 2ου Επιτελικού Γραφείου/29 Μ/Π ΤΑΞΠΖ)

Πληροφορίες:
29 Μ/Π ΤΑΞΠΖ «ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ»
Τ.Κ. 69100 Κομοτηνή
Τηλέφωνα : 25310-54402 ή 54442 ή 54475
email : str-29-mp-taxpz-gep@army.gr

Υπεύθυνος:
Δκτης 511 Μ/Π ΤΠ
Στρατόπεδο «ΠΑΡΑΣΧΟΥ»
Τ.Κ. 69100 Κομοτηνή
Τηλέφωνο : 25310-54108